Ecclesia Militans

Η ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η αλλιώς επονομαζόμενη και Βυζαντινή, λειτουργούσε πάνω στη δομή της θεόθεν εκπορευόμενης εξουσίας: οι αυτοκράτορες ήταν τέτοιοι ελέω Θεού· ο εκπρόσωπος του Θεού στη γη, ο πατριάρχης, υπήρχε για να το επιβεβαιώνει. Άλλωστε ο Χριστιανισμός ως θρησκεία κανονικοποιήθηκε απο τους ίδιους τους Ρωμαίους(Βυζαντινούς) το 325μ.Χ. στη σύνοδο της Νίκαιας, όπου τέθηκαν οι κανόνες λειτουργίας της νέας θρησκείας της αυτοκρατορίας και επιλέχθηκαν απο δεκάδες άλλα κείμενα που αναφέρονταν στον βίο του Ιησού, τα τέσσερα «εγκεκριμένα» ευαγγέλια που θα αποτελούσαν τον πυρήνα του Χριστιανισμού.

Μέσω αυτού του μεικτού ιδεολογικο-πολιτικού σχήματος, οι ρωμαίοι κατόρθωσαν να ενδυναμώσουν την ασθμαίνουσα εξουσία τους, χειραγωγώντας αποτελεσματικά ένα τεράστιο, ετερόκλητο πλήθος που πλέον εκτός της κοινής ελληνικής ως σημείο επαφής, απομεινάρι της ελληνιστικής εποχής στην ανατολική λεκάνη της μεσογείου, αποκτούσε και κοινή θρησκεία, κοινό ιδεολογικό έδαφος.

Οι Βυζαντινοί δεν άργησαν να εξάγουν το μοντέλο, αυτή τη φορά ως ιμπεριαλιστικό όχημα άσκησης επιρροής μέσω ιδεολογικής ηγεμονίας· έλεγχαν τη μήτρα γαρ, το πατριαρχείο. Οι διαρκώς αναπτυσσόμενοι σε δύναμη, κυρίως στρατιωτική, «βάρβαροι» γειτονικοί λαοί έπρεπε να ελεγχθούν και ει δυνατόν, να τεθούν υπό την επιρροή της Βασιλεύουσας. Αν δεν προλάβαιναν αυτοί, ίσως τους προλάβαιναν οι ρωμαιοκαθολικοί. Οι Κύριλλοι και Μεθόδιος σαν άλλοι πράκτορες έδρασαν προς αυτόν τον σκοπό: να προσηλυτιστούν οι σλαβικοί γειτονικοί λαοί στην ορθοδοξία(®), να περάσουν στη σφαίρα επιρροής της αυτοκρατορίας διαμέσου του πατριαρχείου, το οποίο για αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι οικουμενικό, διατηρεί δηλαδή για τον εαυτό του τη θέση της «μητρικής εταιρείας».

Το παράδειγμα των Ρως

Ο Βλαδίμηρος ο Α΄ του Κιέβου διέκρινε τις δυνατότητες του χριστιανισμού στη χειραγώγηση των μαζών εισάγοντάς τον στο κράτος των Ρως το 988. Το εν λόγω νεότευκτο κράτος αποτελείτο απο σκόρπιους σλαβικούς πληθυσμούς, οι οποίοι ήταν παγανιστές, ενώ την εξουσία κατείχαν οι Βάραγγοι Ρως, δηλαδή οι Βίκινγκς που είχαν κινηθεί ανατολικά. Ένας μηχανισμός κοινής θρησκείας με κοινό για όλους ιερατείο που έχριζε τον ελέω Θεού αυτοκράτορα, ήταν δοκιμασμένη μέθοδος διοίκησης αχανών εκτάσεων και μεγάλων, ετερόκλητων πληθυσμών (εξ ου και ο ρώσος πατριάρχης ονομάζεται Πασών των Ρωσιών).

Στα χρόνια του Ιβάν του Τρομερού, τον 16ο αιώνα, βρίσκουμε ένα εξαιρετικά γλαφυρό παράδειγμα του τι σήμαινε, και εν πολλοίς τι σημαίνει ακόμα, η θρησκεία για την εξουσία. Το 1552 ο Iβαν κατακτά το ταταρικό χανάτο του Καζάν, θριαμβεύοντας κατά των «απίστων». Θέλοντας να κεφαλαιοποιήσει πάνω σε αυτή τη νίκη με κάθε τρόπο, παραγγέλνει τη δημιουργία της μεγαλύτερης ρωσικής ορθόδοξης εικόνας, της Ecclesia militans όπως είναι γνωστή.

ecclesia_militans

Στην εικόνα το χανάτο του Καζάν παρομοιάζεται με τα βιβλικά Σόδομα, ενώ ο νικητής Ιβάν μπαίνει μέσα στην εικόνα ως στρατηγός, μαζί με τον αρχάγγελο Μιχαήλ, επικεφαλής των δυνάμεων του Θεού κατά των απίστων. Ο Ιβάν, μέσω του χριστιανικού μηχανισμού χειραγώγησης, καθίσταται μια φιγούρα ισάξια των αγίων και των αρχαγγέλων, καθίσταται θεός επι γης. Η αγιογραφία λειτουργεί σαν μια πρώιμη αλλα καθόλου αδύναμη μορφή πολιτικού μάρκετινγκ. Τα πλήθη χειραγωγούνται και υποτάσσονται στον μεγάλο ηγέτη που είναι τόσο μεγάλος ώστε να απεικονίζεται μαζί με τα ιερά και τα όσια. Εν τούτω νίκα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s