Max Stirner

του Wanda Bannour

Δεν είναι φιλοσοφία, ούτε έργο, ούτε καν σκέψη, ο λόγος του Στίρνερ αποτελεί εξέγερση: εξέγερση ενάντια στις ουσίες, στα ιδεώδη, στις αξίες, με ένα λόγο ενάντια στη μεταφυσική και στα ηθικά της παραβλάσταρα. Ταυτόχρονα εξεγείρεται ενάντια στις λέξεις, στις οποίες καθαγιάζεται και παγιώνεται το φάντασμα.

Αυτή η εξέγερση δεν θεμελιώνεται σε μια θεωρία, ούτε σε μια πράξη. Δε θεμελιώνεται σε ΤΙΠΟΤΑ. Γίνεται εν ονόματι της μόνης πραγματικότητας που υπάρχει: του ΕΓΩ του Μοναδικού.

Το ΕΓΩ δεν αποδείχνεται, δεν διατυπώνεται, δεν περιγράφεται. Είναι το αδιανόητο, το ανείπωτο, το ακατανόμαστο. Μόνο αυτό υπάρχει: «Μόνο Εγω έχω σώμα και είμαι κάποιος».

Όντας η μοναδική υπαρκτή πραγματικότητα που δε θεμελιώνεται σε τίποτα, το ΕΓΩ διεκδικεί τα πάντα: είναι ο Μοναδικός ιδιοκτήτης. Όλα του ανήκουν, όλα είναι ιδιοκτησία του, όχι ως δικαίωμα – πράγμα που θα άνοιγε το δρόμο των ιστορικών αναμονών, τις οποίες αρνείται ο Στίρνερ – αλλά έμπρακτα. Ο λόγος του Στίρνερ κάνει γεγονότα τις δυνητικότητες κι έτσι καταργεί τα απλά δικαιώματα.

Οι σχέσεις ανάμεσα στα ΕΓΩ είναι σχέσεις συμφέροντος, αιχμαλωσίας και δύναμης. Για ΜΕΝΑ τα πάντα είναι αντικείμενο, συμπεριλαμβανομένου και του άλλου, όλα αναφέρονται στο συμφέρον μου. Το εγώ είναι εγωιστικό όχι κατα παρέκκλιση ή κατά συμβεβηκός αλλά εκ φύσεως. Υπάρχει πλήρως στο μέτρο που υπάρχει πλήρως ως ΕΓΩ, θέλοντας τον εαυτό του μέσα στη θετικότητα της δύναμης του. Κάθε ηθική αναφορά απουσιάζει απο αυτή την πρόταση.

Ανέκαθεν το ΕΓΩ λεηλατήθηκε, αναιρέθηκε, ακρωτηριάστηκε, τόσο από τους φιλοσόφους και τους πολιτικούς όσο και απο τους ιερείς, τους στοχαστές και τους δόκτορες. Η ιστορία του συνασπισμού των θρησκευτικών και φιλοσοφικών ιδεών είναι η ιστορία μιας συλλογικής τρέλας, μιάς έμμονης ιδέας, μιας ηλίθιας μονομανίας. Ο Θεός, το Πνεύμα, η Ηθική, ο Άνθρωπος, το Κράτος, ο Λαός, η Ελευθερία, είναι ισάριθμες επιχειρήσεις καταστροφής του ΕΓΩ, ισάριθμες απάτες, ψεύδη που καθιερώνουν την αλλοτρίωση των ανθρώπων, την υποδούλωση τους σε φαντάσματα.

Το ΕΓΩ απαλλοτριώθηκε, η ιδιοκτησία του έγινε ετερότητα, φενακίστηκε απο την ετικέτα του Ιερού για να εμποδιστεί κάθε ανάκτησή του απο τον νόμιμο ιδιοκτήτη του. Έτσι η τυραννία των Ιδεών και τον Λέξεων τσάκισε τη δύναμη του ΕΓΩ. Είναι οι ψευδείς Μύθοι του άλλου κόσμου, των άλλων κόσμων του Ουσιώδους Ανθρώπου, της νέας επιβίωσης του βιβλικού Θεού. Είναι οι Μύθοι του Καλού, του Δίκαιου, καθιερωμένοι απο το Κράτος που κι αυτό είναι ένας μύθος. Είναι ο Μύθος της ιδιοκτησίας, τον οποίο χειρίζονται επιδέξια οι κρατούντες ξεγελώντας τους αχρείους. Είναι ο Μύθος της εργασίας στους κομμουνιστές που έχει διαδοθεί στους εργάτες και είναι μια θεολογική επιβίωση που διαδέχτηκε το θέμα της εξαγοράς και της απολύτρωσης μέσω του εξιλαστικού μόχθου. Είναι οι Μύθοι της προσωπικής αξίας και της τύχης που δικαιώνουν την εκμετάλλευση του προλετάριου και την αδηφαγία των κατεχόντων, οι οποίοι καταξιώνουν προς το συμφέρον τους την αρχή του ανταγωνισμού. Είναι οι Μύθοι των αρετών της αυταπάρνησης και της ανιδιοτέλειας, που χρησιμοποιούνται επιδέξια απο τους ευνοούμενους του κοινωνικού συστήματος εν ονόματι της ηθικής.

Μεταφυσικοί, ηθικολόγοι, πολιτικοί έχουν συνασπιστεί για να υποδουλώσουν τους ανθρώπους, χειρίζονται Ιδέες και Αξίες με σκοπό να εγκαθιδρύσουν την τυραννία και τον δεσποτισμό. Η ιστορία των ανθρώπων είναι η ιστορία των θυμάτων της εκμετάλλευσης, η ιστορία μιας μακράς εξαχρείωσης, που άλλοι την επέβαλαν και άλλοι την υφίστανται. Να όμως που ήρθε η ώρα της μεγάλης άρνησης: «Δεν είμαι πια αχρείος, αλλά ήμουνα».

*β’μέρος: Έτσι, με νόημα

Advertisements

17 comments

  1. Καλημέρα, πάλι!

    Τώρα κατάλαβα το ενδιαφέρον για τον Sartr -στο άλλο blog. Μελετάς τον Αη Μαξ! Στην αρχή νόμιζα οτι χαζομάριζες. Συγνώμη γιά αυτό!

    Πιστεύω οτι ο Sartre και ο Stirner, είναι «κοντά». Ομως, επίσης, πιστεύω οτι καλό είναι να τους προσεγγίζεις χωρίς κανένα δισταγμό του τύπου που εκφράζεται στην ερώτηση που μου έκανες. «Ιδεαλιστικά ή Υλιστικά» δεν παίζει κανένα ρόλο στις θεωρίες τους.
    Είναι ΑΣΧΕΤΟ! Είναι σαν να ρωτάς αν έγραφαν με πενάκι ή μολύβι. Ετσι πιστευω ΕΓΩ (lol)τουλάχιστον! Το ΕΓΩ, σκεπτόμενο, δεν είναι ούτε Ιδεα ούτε υλη ή είναι και ιδέα και υλη, για να λογοπαίξω κα λιγο! Οταν αγγίξεις -εστω- τον υποκειμενισμό, αφήνεις πολλά παρεφερνάλια πίσω!
    Ο Marx τον κοροιδευε αλλά όποιος κοροιδεύει, κοροιδεύει τα μούτρα του. Ιδιαίτερα στη φιλοσοφία!

  2. Αντικειμενικότητα: η ύπαρξη προηγείται της ουσίας. Τι θα επιλέξει όμως το κάθε ΕΓΩ ως ουσία; Τι θα βρει για να νοηματοδοτήσει με τον έναν ή άλλο τρόπο τον βίο του; Υποκειμενικότητα. Οι μεγάλες ιδεαλιστικές και υλιστικές αφηγήσεις για τον κόσμο των ανθρώπων, το είναι και την κοινωνία διαφέρουν ακριβώς εκεί, οι πρώτες θεωρούν πως η ουσία προηγείται της ύπαρξης, οι δεύτερες πάλι όχι.

    • Α ναί! Ενα από τα πρώτα που σκέφτηκα οταν μελετούσα τις θεωρίες που μάχονται γιά το ποιός «προηγήθηκε» ήταν το εξής:

      Ποιός είπε ότι δεν «έφτασαν» ταυτοχρόνως! (και δεν κάνω καθόλου χιούμορ)

      Ο υποκειμενιστής πάλι, δεν «υπάρχει» αλλα «ΕΙΝΑΙ» και αυτό ακριβώς είναι η μόνη «ουσία» του! Για τους πιό σκληροπυρηνικούς δε, ακόμη και η απόδειξη καν του «ΕΙΜΑΙ» είναι πράξη μάλλον περιττή! Οι αναζητήσεις δλδ περί της ΟΥΣΙΑΣ είναι ανευ ουσίας. (επίσης δεν κάνω καθόλου χιούμορ)

      • Δεν επικοινωνούμε. Η ύπαρξη προηγείται της ουσίας, αυτό είναι αντικειμενικότητα, ισχύει. Όπου εδώ λέμε ουσία, εννοούμε το νόημα του βίου. O Sartre με αυτη τη φραση σαρωνει την μεταφυσική και τον ιδεαλισμό που θελει την ουσία, θεό ή απόλυτο πνευμα, να προυπάρχει του ανθρώπου, να ενυπάρχει δλδ στο αγέννητο έμβρυο.
        Οι φιλοσοφικές θεωρίες που απευθύνονται στο άτομο και μάλιστα παρουσιάζονται ως ολοκληρωμένες-κλειστές προτάσεις ζωής, έκαναν την εμφάνιση τους την εποχή των αυτοκρατοριών, στωικισμός, επικουρισμός, όταν πλέον το άτομο έπαψε να έχει λόγο για το κοινωνικό γίγνεσθαι και έπαιξαν το ρόλο οδηγού επιβίωσης σε ένα δοτό κοινωνικό περιβάλλον.

        • Πιθανόν 🙂
          Oπως είπα ηδη, μερικές φορές, αυτή η φράση του έχει ενδιαφέρον μονο σαν όπλο εναντίον του ιδεαλισμού, Εμένα δεν με ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Αυτός ο πόλεμος είναι σαν τον πάλαι ποτέ ψυχρό πόλεμο. ΑΝΕΥ ΝΟΗΜΑΤΟΣ! 🙂
          Και όπως επισης είπα, μερικές φορές: Αν μελετώντας τον Sartre κολλήσεις σε αυτήν την φράση θα έχεις χάσει το καλύτερο!
          Στη φιλοσοφία η ρηξη Ιδεαλισμού-Υλισμού έχει την ίδια σημασία με τον Τρωικό, πλεον! Εαν όντως θέλεις κατι πιο «trendy» (σχόλιο απο αλλο άρθρο σου) μπορώ να σου προτείνω!

  3. «Η Σημασία της Διαλεκτικής στην εποχή του χάους»
    Το ΧΑΟΣ με την μαθηματική του έννοια οχι την πολιτικη! 🙂

    Χωρίς Αστεία, εάν ασχοληθείς με αυτό, θα σε παρακαλούσα να μου κοινοποιησεις τις σκεψεις σου (μιλάω απολύτως σοβαρά)

  4. BTW. Εαν έχεις ώρα, δες τα σχόλια σε αυτό και πες μου τη γνώμη σου! PLZ 🙂
    Εκεί με βρίσανε, με είπαν «ΙΔΕΑΛΙΣΤΗ». 🙂 Παρακαλώ, πεσ΄μου εάν στοιχειοθετείται η κατηγορία. Απο τα γραφόμενα μου ομως!

    http://lascapigliata.wordpress.com/2011/09/27/%ce%bf-%cf%86%ce%b9%ce%bb%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%85%ce%b8%ce%b5%cf%81%ce%b9%cf%83%ce%bc%cf%8c%cf%82-%cf%83%ce%b5-%ce%ba%ce%ac%ce%bd%ce%b5%ce%b9-%ce%b7%ce%bb%ce%af%ce%b8%ce%b9%ce%bf/
    Καλημέρα

    αυτο το σχόλιο ΣΒΗΣΤΟ είναι For Your Eyes Only!

  5. Με έκανε «μπαν» η θείτσα γι’αυτό σου απαντώ εδώ, αν επιτρέπεται!

    «»Τα χεις μπλέξει κάργα, ο πυρήνας του υπαρξισμού είναι μια διαπίστωση: εγώ υπάρχω, J’existe. Το Σαρτρικό παράδοξο της ελευθερίας μεσα στα σιδερα, που προέρχεται καθαρα απο την στωική παράδοση, μπορεί να μας οδηγήσει, με τον άκρατο υποκειμενισμό που περικλείει, στην απόρριψη της βασικής θέσης του υπαρξισμού, εφόσον δλδ ειμαι ελευθερος αν και φυλακισμένος κάλλιστα θα μπορούσα και να μην υπάρχω αλλα να νομίζω πως υπάρχω. Στον υπαρξισμό το Ειναι συνίσταται αξεδιάλυτα απο σωμα και σκέψη.»»

    Δεν εχω μπλεξει τίποτε. Οποιοσδήποτε σοβαρός φιλόσοφος μετα τον Descartes έλεγε «J’ existe» ήξερε ότι αυτό ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ «ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ». Ο Σαρτρ το ήξερε μιά χαρά, οι διαλεκτικοί υλιστές φίλοι του χάνονταν σε αυτήν την ασημαντότητα. Ενας εγκέφαλος μπορεί να θεωρεί οτι υπάρχει αφού σκεπτεται αλλά η ύπαρξη καν του σώματος μπορεί να είναι ψευδαίσθηση. Αρα σκλαβωμένο ή μη δεν επηρρεάζει την ύπαρξη του σκεπτόμενου.

    ΕΠΙΣΗΣ
    Το φυλακισμένος / ελεύθερος είναι αναλυτικά αντίθετα.
    Το υπάρχειν / μη υπάρχειν είναι συνθετικά αντίθετα.

    Αν δεν με κάνεις «μπαν» και συ το συζητάμε.

  6. «Δεν είναι φιλοσοφία, ούτε έργο, ούτε καν σκέψη, ο λόγος του Στίρνερ αποτελεί εξέγερση: εξέγερση ενάντια στις ουσίες, στα ιδεώδη, στις αξίες, με ένα λόγο ενάντια στη μεταφυσική και στα ηθικά της παραβλάσταρα. Ταυτόχρονα εξεγείρεται ενάντια στις λέξεις, στις οποίες καθαγιάζεται και παγιώνεται το φάντασμα.

    Αυτή η εξέγερση δεν θεμελιώνεται σε μια θεωρία, ούτε σε μια πράξη. Δε θεμελιώνεται σε ΤΙΠΟΤΑ. Γίνεται εν ονόματι της μόνης πραγματικότητας που υπάρχει: του ΕΓΩ του Μοναδικού».

    1) Για την πρώτη παράγραφο :
    «Μέχρι τώρα, οι άνθρωποι κατασκεύαζαν διαρκώς στα μυαλά τους σφαλερές αντιλήψεις για τον εαυτό τους, για το τι είναι, είτε για το τι πρέπει να είναι. Έχουν ρυθμίσει τις σχέσεις τους σύμφωνα με τις ιδέες τους για το Θεό, για το φυσιολογικό άνθρωπο, κτλ. Αυτά τα γεννήματα του μυαλού τους έχουν γίνει οι κυρίαρχοι τους. Αυτοί, οι δημιουργοί, έχουν σκύψει το κεφάλι μπροστά στις δημιουργίες τους. Ας τους ελευθερώσουμε από τις χίμαιρες, τις ιδέες, τα δόγματα, όντα φανταστικά πού κάτω από το ζυγό τους οι άνθρωποι φθίνουν. Ας εξεγερθούμε εναντίον της κυριαρχίας των σκέψεων. Ας διδάξουμε τους ανθρώπους, λέει ο ένας, να αντικαταστήσουν αυτές τις φαντασίες με σκέψεις πού να αντιστοιχούν στην ουσία του ανθρώπου. Ας πάρουμε κριτική στάση απέναντί τους, λέει ο δεύτερος. Ας τις ξεριζώσουμε από τα κεφάλια τους, λέει ο τρίτος και — ή υπάρχουσα πραγματικότητα θα καταρρεύσει.
    Αυτές οι απλοϊκές και παιδιάστικες φαντασίες αποτελούν τόν πυρήνα της σύγχρονης νεο-χεγκελιανής φιλοσοφίας, πού όχι μόνο γίνονται δεκτές από το γερμανικό κοινό με φόβο και σεβασμό, άλλά και αναγγέλλονται από τους φιλοσοφικούς ήρωές μας μέ την ιερόπρεπη συνείδηση της κατακλυσμικής τους επικινδυνότητας και της εγκληματικής τους ασπλαχνίας. Ό πρώτος τόμος αυτής της έκδοσης έχει σκοπό να αποκαλύψει αυτά τα πρόβατα, πού περνάνε τον εαυτό τους και τα περνάνε και οι άλλοι για λύκους, να δείξει πώς το βέλασμά τους μιμείται απλώς με φιλοσοφική μορφή τις αντιλήψεις της γερμανικής μεσαίας τάξης, πώς οι φανφαρονισμοί αυτών των φιλοσοφικών σχολιαστών καθρεφτίζουν απλώς την αθλιότητα των πραγματικών συνθηκών της Γερμανίας. Έχει σα σκοπό να γελοιοποιήσει αυτό το φιλοσοφικό αγώνα με τις σκιές της πραγματικότητας, αγώνα πού είναι τόσο ελκυστικός στο ονειροπαρμένο και γεμάτο συγχύσεις γερμανικό έθνος.
    Κάποτε, ένα παλικάρι είχε την ιδέα, ότι οι άνθρωποι πνίγονταν τάχα επειδή κατέχονταν από την ιδέα της βαρύτητας. Αν ξερίζωναν αυτή την ιδέα από τα κεφάλια τους, λόγου χάρη λέγοντας ότι είναι μια δεισιδαιμονία, μια θρησκευτική αντίληψη, θα ήταν έξοχα ασφαλισμένοι από οποιονδήποτε κίνδυνο να πνίγουν. Ολόκληρη τη ζωή του αγωνίστηκε εναντίον αυτής της ψευδαίσθησης της βαρύτητας, που για τα ολέθρια αποτελέσματά της όλες οι στατιστικές του έφερναν καινούργιες και ποικίλες αποδείξεις. Αυτό το παλικάρι είναι ο τύπος των καινούργιων επαναστατών φιλοσόφων της Γερμανίας». (Μαρξ-Ένγκελς «Η γερμανική ιδεολογία», Πρόλογος).

    2) Για τη δεύτερη παράγραφο :
    «Αυτή η εξέγερση … δε θεμελιώνεται σε ΤΙΠΟΤΑ». Εδώ δε χρειάζεται να προστεθεί τίποτα. Υπάρχει σαφέστατη ομολογία. Κάτι που δε θεμελιώνεται ΣΕ ΤΙΠΟΤΑ, είναι προφανές ότι στέκει στον αέρα, είναι δηλαδή μια αερολογία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s